Çatılar, şekillerine, üst kaplama malzemelerine ve taşıyıcı sistemlerine göre farklı isimler almaktadırlar. Binaların ana taşıyıcı sistemleri gibi çatılarda da taşıyıcı sistemler oluşturulur. Bu taşıyıcılar, aynı zamanda binaya dışarıdan gelen yüklenmelere karşı koruyan ana koruyucu sistemlerden biridir.
Hafif Çelik ile Neler Yapılır?
- Eğitim Binaları
- Sağlık Binaları
- Konut
- Endüstriyel Yapılar
- Çatı
- Asma Kat
- Bölme Duvar
- Cephe Panel Taşıyıcıları
Hafif Çelik Nedir?
Dünyada ilk olarak ulaşım araçları endüstrisinde kullanmak için üretilmeye başlanmıştır. Günümüzde yaygın olarak konteynerler dahil tüm yapıların ana taşıyıcılarında ve döşeme panellerinde kullanılmaktadır.
Çelik yapılar sıcak çekilen profil ve soğuk bükme yöntemiyle ince profiller olarak iki şekilde üretilirler. Hafif Çelik, soğuk koşullarda galvanizli çelikten, ince kesitli profiller üretilir. Yapı sektöründe Z, C ve U kesitli profiller olarak tanımlanır. Bu profiller fabrikalarda özel yazılım programlarıyla şekillendirme makinelerinde milimetrik hassasiyetle projeye özel üretilir.
Geniş açıklıların önemli olduğu alanlarda hem hafif hem ince hem de güçlü yapı oluşturmak için en iyi yapı malzemelerinden biridir. Yanmaz özelliği ile de güvenlik açısından oldukça önem kazanmaktadır.
Ahşap konstrüksiyona alternatif olarak geliştirilen bir malzemedir. Tek fark ahşap yerine çelik malzeme kullanılır. Endüstriyel ve ticari yapılarda çok sık kullanılır.
Çatı Sistemlerinde Malzemesine Göre Taşıyıcı Sistemleri
- Ağır veya Hafif Çelik
- Betonarme
- Ahşap
- Prefabrik Beton
Çatı Sistemlerinde Neden Hafif Çelik Önemli?
Çatılar, dışarıdan bakıldığında binanın şapkası gibidir. Bir şapkaya baktığımızda desenini gördüğümüz kısımlar binalara bakıldığında kiremit, kenet vb. yapı malzemeleri ile olan kısımdır. Binalara şapka modelleri gibi birbirinden farklı modeller, çatı taşıyıcı sistemleri sayesinde verilmektedir. Hafif çelik, istenilen şekillerin verilerek sağlam yapılar oluşturulmasını sağlayan taşıyıcı sistem malzemesidir.
Çatılar, binaların ana koruyucularından biri olarak dışarıdan gelen tüm yüklenmeleri karşılayan bölümlerden biridir. Hafif çelikle yapılan iskelet sistemleri, binaların statik ömründe de etkilidir. Mevcut yapının kendi ağırlığına ilave yük bindirmez. Deprem bölgelerinde deprem anında oluşabilecek riskleri önlemek için çok önemli bir özelliktir. Betonarmeye göre çok daha hafiftir. Ama çok güçlüdür.
Geçmiş yıllarda çatılarla ilgili en çok yaşanılan problemler su sızıntıları, küflenme vb. problemleri idi. Son zamanlarda çatı uçmaları, kopmaları ve çökmeleri gibi problemlerde çok sık yaşanmaktadır. Hafif Çelik çatı sistemleri, tüm sert hava koşullarında da uçmayan şapka görevi göstererek güçlü yapılarak kurulmasına imkan sağlar.
Çatıların tüm görevlerini eksiksiz yerine getirmesinde yapımında kullanılan tüm malzemeler ve oluşturulan tüm katmanlar etkilidir. Taşıyıcı sistem de bu katmanlardan biridir. Kiremit gibi en dış kısımdaki üst kaplama malzemeleri sistemin en üst katmanıdır. İçe doğru 7 katman daha bulunmaktadır.
İçten Dışa Doğru
- En alt kaplama
- Buhar kesici
- Taşıyıcı sistem
- Isı yalıtım
- Su yalıtım
- Havalandırma
- Üst kaplama Alt taşıyıcısı
- Üst kaplama
Taşıyıcı sistemler, tüm bu katmanları bir arada tutan iskelet sistemidir. Bu katmanlamalara tercihe göre ses yalıtım özelliği de kazandırılabilir.
Çatı akmaları, su sızıntıları gibi problemlerinin de yaşanmamasında etkili rol oynar. Birbirine geçmeli saç profillerle, fırtınalarda dahi su geçirmeyen güçlü sistemler kurulabilmektedir.
Hem hafif hem güçlü hem de esnek bir malzeme olduğundan yapı sektöründe geniş bir kullanım alanı vardır.
Hafif Çelik Çatı Sistemlerinin Avantajları
- Deprem Güvenliği: Deprem güvenliği açısından uygulanabilecek en iyi çözümlerden biridir.
- Hava Koşulları: Rüzgâr, kar, fırtına ve yağmur ve kar gibi tüm hava şartlarında binaları en güvenli şekilde korur. Suya ve dona karşı da dayanıklıdır.
- Özgür Tasarımlar: İnce kesitli profilleri sayesinde istenilen eğim verilerek istenilen şekilde çatı modeli oluşturulabilir.
- Korozyon Direnci: Çok yüksektir. Metalde çürüme ve paslanma olmaması için üretim tesislerinde özel tekniklerle boyama işlemleri yapılır. Bu işlemler yüzeyi, dış koşullara karşı yüksek koruma özelliği kazandırır.
- Hızlı Üretim ve Montaj: Fabrikalarda üretilir. Sahada sadece montajı gerçekleştirilir. Çatlama ve dökülme problemleri yaşanmaz. Beton malzeme sahada dökülerek hazırlandığından dökme, kuruma ve kalıp bekleme süreleri montaj sürecini uzatır.
- Temiz İşçilik: Beton malzeme gibi döküm ve kalıp işlemleri gibi uygulama olmayıp, fabrikalarda üretildiğinden şantiye ortamı temizdir.
- Zaman Tasarrufu: Fabrika veya atölye koşullarında, projenin ölçülerine uygun profil kesitleri hazırlandığından şantiyede sadece montaj tamamlanır. Temizlik ve kalıp bekleme süreleri olmadığından zaman kazandıran güçlü yapılar oluşturulur.
- Yalıtım: Yapı sektöründeki teknolojik yenilikler sayesinde ısı ve ses yalıtım malzemeleriyle oluşturulan katmanlar ile çatılara yüksek yalıtım özelliği kazandırılır. Binanın enerji tasarrufunda çok önemlidir.
- Yoğuşma: Çatı sistemleri oluşturulurken havalandırma ve buhar kesici katmanları oluşturulur. Havalandırma katmanı içten dışa doğru taşıyıcı sistem üzerindedir. Tüm katmanların nefesi olan katmandır. Nem kontrolü sağlayarak yoğuşmayı önler. Buhar kesici de dıştan içe doğru katmanları sıraladığımızda taşıyıcı sistemin altındaki katmanlardan biridir. Buhar bariyeri olarak da tanımlanan bu katman sayesinde alt kısımlardan gelen nemi kontrol edilir. Yoğuşmayı önleyen bir diğer katmandır. Havalandırma ve buhar kesici katmanlar sayesinde yoğuşma önlemleri alınarak taşıyıcı sistem metalinin yüzeyinde terlemeler önlenmiş olur.
- Yangın Dayanımı: Yanmaz özelliktedir. Çelik üretilirken yüksek ısıya dayanıklılık göstermesi için özel boyama işlemleri yapılmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
- Eski yapılarda taşıyıcı sistemler yenilenebilir mi? Deprem bölgesi olan illerde ağır çatıların binaya yük bindirmelerini önleyebilmek için bu soru sıkça sorulmaktadır. Deprem farkındalığı arttıkça yaşam alanlarının güvenliğini sağlayacak tüm çözümleri araştıran insanların sayısı çok fazladır. Evet hafif çelik taşıyıcılarla yenileme yapılabilir. Yenileme yapılırken taşıyıcı dışındaki diğer katmanlarda su sızıntısı olup olmadığına, nem kontrolünün sağlanıp sağlanmadığına da bakılır.
- Çatılar Neden Uçar?: Kuvvetli rüzgarların etkisiyle uçarlar. Ama sağlam yapılar uçmaz. Yüksek basınç alanlarından alçak basınç alanlarına doğru hareket eden yatay yönlü hava hareketi rüzgarlar, binalara üst kısımdan basınç yapar. Eğer bina ile çatı arasına girerse girdiği alandan kurtulmaya çalışır. Bu sırada biriken enerjisiyle çatıları uçurarak kendini özgürleştirir. Gerek binanın yapım aşamasında gerekse yenileme sırasında çatılar standartlara uygun şekilde yapılmalıdır. Doğru uygulamalar, saatte hızı 120 km/h olan fırtınalara dayanıklıdır. 240 km/h hızla esen bir rüzgar çatının 1m2 karesinde 100 kg emme kuvveti oluşturur. Çatılar ister yeni yapılsın ister yenilensin ister onarılsın doğru projelendirme ve kaliteli hizmetle uçmaz. Projelendirme, binanın konumuna, yüksekliğine, çevre yapılan yüksekliğine, en kötü hava şartlarındaki rüzgarın etkisine göre yapılmalıdır. Hafif çelik taşıyıcı sistemleri her zaman kötü hava koşullarında dayanıklıdır. Profesyonel ustalar tarafından yapıldığında bağlantı noktalarında birleşimlere özen gösterilir. Doğru katmanlama ve kaliteli malzemelerle yapılan çatılarla, bina arasına rüzgar girmez.